Onderzoeksproject AFAktive

In uitvoering AFAktive

Agroforestry as a Key to Improve Water Management & Adaptation to Extreme Weather Events

swale

De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder in Europa, met langdurige droogtes die jaarlijks bijna 9 miljard euro aan verliezen veroorzaken in de landbouw, energiesector en openbare watervoorziening. Bij een verwachte wereldwijde temperatuurstijging van 3°C zullen droogtes naar verwachting twee keer zo vaak voorkomen als nu. Tegelijkertijd leidt klimaatverandering tot meer neerslag, waardoor rivieroverstromingen in Europa frequenter voorkomen en economische verliezen veroorzaken. Dit zal ook de beschikbaarheid van zoet water aantasten, met gevolgen voor grondwaterkwaliteit en oppervlaktewaterverontreiniging.

Actoren in landschapsbeheer hebben vaak specifieke perspectieven en bevoegdheden: landbouwers richten zich op productie, natuurbeheerders op behoud van bestaande habitats, en de activiteiten van plannings- en beheersinstanties beperken zich vaak tot hun respectievelijke bevoegdheden. Geïntegreerde oplossingen zijn echter noodzakelijk om deze problemen aan te pakken.

Een mogelijke oplossing is agroforestry of boslandbouw, waarbij houtachtige vegetatie, gewassen en/of vee op hetzelfde stuk land worden geïntegreerd, met potentiële voordelen voor waterbeheer (zie Figuur 1).

Agroforestrysystemen en waterbeheer
Figuur 1. Agroforestrysystemen en waterbeheer. (c) Mihaela Spac / IfaS

Bovendien kunnen agroforestrysystemen ook de biodiversiteit bevorderen door bijvoorbeeld habitats voor nuttige insecten en vogels te bieden. Het kan ook bijdragen tot de mitigatie van de klimaatverandering via koolstofopslag in bodem en biomassa. Bovendien is het ook een bron van productie van klimaatvriendelijke producten (energiehout, fruit & noten, enz.) die nieuwe kansen biedt voor de diversificatie van de landbouw en bijdraagt tot de regionale toegevoegde waarde.

Om deze voordelen aan te tonen en hun potentieel te ontsluiten, ontwikkelen wij het project "Agroforestry as a Key to Improve Water Management & Adaptation to Extreme Weather Events" (acroniem: AFaktive)

Het project heeft tot doel:

  1. De voordelen van agroforestry voor waterbeheer beter te begrijpen en te demonstreren op een praktische schaal in samenwerking met praktijkbedrijven / demobedrijven.
  2. Tools te ontwikkelen voor ontwerp en implementatie van AF, rekening houdend met de impact op waterbeheer.
  3. Het uittesten van deze tools en het repliceren van een geïntegreerde AF-planning gericht op integraal waterbeheer op regionale schaal.
  4. Het bundelen en verspreiden van kennis, methodes en ervaringen met beste praktijken.

We mikken bij de start van het project op een initiële realisatie op 100 hectare verspreid over 10 verschillende locaties met een diversiteit aan topografische omstandigheden (van bergketens tot heuvelgebied tot laagland), landgebruiksystemen (akkerland, grasland) en waterbeheerproblemen (van droogtegevoelige locaties tot erosie en overstromingen tot herstel- en retentiemaatregelen voor waterlichamen).

In een tweede stap willen we de ervaringen met beste praktijken repliceren op regionale schaal, door een geïntegreerd planningsproces aan te bieden aan verschillende regio's in de deelnemende lidstaten.

Voor deze replicatie, voor de betrokken regio's en voor toekomstige activiteiten na de looptijd van het project, zal het AFaktive consortium innovatieve planningsbenaderingen ontwikkelen, waaronder een nieuw GIS-model dat de effecten van verschillende agroforestry scenario's op waterhuishouding en overstromingsniveaus berekent en illustreert onder extreme weersomstandigheden (zie Figuur 2).

Runoff reductie door agroforestry op basis van een rekenmodel.
Figuur 2. Run-off reductie door agroforestry op basis van een rekenmodel. (c) Alexander Plogmacher / RLP AgroScience

Het project zal ook bijdragen aan de ontwikkeling van context specifieke verdienmodellen voor de betrokken proeflocaties en replicatiegebieden, met inbegrip van zowel waardeketens voor directe producten uit het gebruik van AF als de valorisatie van indirecte, maatschappelijke voordelen of ecosysteemdiensten (waterbeheer, verbetering van de biodiversiteit, koolstofvastlegging). Deze business cases zullen verder worden geëvalueerd met het oog op toepassing in andere contexten en gebieden.

Tot slot zal het project ook bijdragen aan de verdere ontwikkeling van de institutionele randvoorwaarden ter ondersteuning van agroforestry systemen.

Meer info?

bert.reubens@ilvo.vlaanderen.bepaul.pardon@ilvo.vlaanderen.be - jolien.bracke@ilvo.vlaanderen.be

Dit project is gefinancierd via het LIFE Sub-programme Climate Action (LIFE-2022-SAP-CLIMA).