Nieuws | Projectnieuws Wat schaft het voedselbos? Oogstonderzoek voedselbossen gaat derde jaar in
Auteurs: Lieke Moereels (Labo voor Bos & Natuur, UGent), Jolien Bracke (ILVO)
De zachte en zonnige lente doet uitkijken naar een mooie oogst in voedselbossen. Hoe groot de voedselopbrengst in voedselbossen in de praktijk zal zijn, wordt dit jaar voor het derde jaar op rij onderzocht in samenwerking met de beheerders van tien Vlaamse en Nederlandse voedselbossen: binnen enkele weken starten zij opnieuw met het monitoren van hun oogst. Hiermee dragen ze bij aan onderzoek naar de mogelijke rol van voedselbossen in de verduurzaming van onze voedselproductie.
Van voedselbossen wordt verwacht dat zij klimaatrobuuste landbouwsystemen zijn waarbinnen de productie van een divers voedselaanbod hand in hand gaat met de ondersteuning van biodiversiteit. Meer en meer mensen gaan daarom aan de slag met voedselbosbouw, maar wat we nu eigenlijk van voedselbossen kunnen verwachten is nog onduidelijk. Waar sommigen voedselbossen vooral zien als een manier om in grotere mate zelfvoorzienend te worden en een nutritioneel diverse toevoeging aan het dieet te realiseren, zijn anderen meer geïnteresseerd in de grootschaligere toepassing van voedselbosbouw als commerciële landbouwmethode. Ook bij actieve landbouwers blijkt er interesse in deze complexe boslandbouwsystemen, weliswaar dan eerder in rijen en vaak met minder verschillende gewassen (men spreekt dan van een rationeel in plaats van een romantisch voedselbos; Bracke et al., 2024). In elk geval is het voor ieder die met voedselbosbouw wil starten nuttig om een inschatting te kunnen maken van de hoeveelheid voedsel die een voedselbos zou kunnen produceren. Dit kan ook helpen om de standaardverdiencapaciteit van dergelijke systemen op een realistische manier in te schatten. Hiervoor is men tot nu toe grotendeels afhankelijk van simulaties of modelleerstudies. Deze studies baseren hun inschattingen echter op gegevens uit andere teeltsystemen, waar de meeste voedselbossen toch erg van verschillen (bv. op vlak van plantendiversiteit, bemesting, snoeipraktijken, bescherming tegen vraat, …). Daardoor bieden ze enkel een grove inschatting. Zowel vanuit de praktijk als bij onderzoekers en, steeds vaker, ook beleidsmakers is er daarom een grote vraag naar reële opbrengstgegevens voor voedselbossen.
Om een eerste stap in die richting te zetten, hebben onderzoekers aan het labo voor Bos & Natuur (UGent) in samenwerking met het ILVO een vijfjarig onderzoeksproject opgezet. Binnen dit project wordt de bijdrage van voedselbossen aan de biodiversiteit, met name van bestuivende insecten en bodemorganismen, en voedselvoorziening in onze regio nader onderzocht. In het kader van dit project gaan we in 2025 het derde monitoringsjaar in van het burgerwetenschapsonderzoek naar voedselproductie in voedselbossen.
De tien deelnemende voedselbossen behoren tot de pionierende voedselbossen in onze regio en hebben in 2025 een leeftijd van 9 tot 32 jaar. Gedurende het gehele oogstseizoen (startend met de honingbessen en eindigend met de laatste noten, kweeperen en mispels) zullen zoveel mogelijk oogstgegevens verzameld worden. Omdat het voor de beheerders, die het voedselbos veelal niet als commercieel landbouwbedrijf uitbaten, niet realistisch is om de oogst uit het gehele voedselbos te monitoren, beperken we ons in het onderzoek tot een aantal (twee, vier of zes) afgebakende vakken van 100 m² en tot de producten afkomstig van houtige gewassen (Fig. 3). De voedselbosbeheerders werd gevraagd om binnen deze vakken zo veel mogelijk eetbare producten afkomstig van houtige planten te oogsten en te wegen. Met deze gegevens gaan wij als onderzoekers verder aan de slag. Hierbij kijken we niet enkel naar de geproduceerde biomassa, maar ook naar de hoeveelheid energie (kcal) en de hoeveelheid en verscheidenheid aan voedingstoffen die een voedselbos kan leveren, alsook naar de jaarlijkse variatie in deze productie. Daarnaast laten gegevens over de bodem, leeftijd en ontwerp van de voedselbossen toe om een eerste inzicht te krijgen in het verband tussen de productiviteit en deze factoren. Zo hopen we met de bevindingen uit dit onderzoek te helpen om deze systemen realistischer in te schatten én verder te optimaliseren. Wordt vervolgd!
Meer weten over voedselbossen?
Je vindt alle gerelateerde content hier!
