Inspirerend verhaal | Nieuws Swales in de kijker: een natuurlijke buffer tegen droogte én wateroverlast
Binnen het AFaktive LIFE-project onderzoeken Belgische, Nederlandse en Duitse partners hoe swales en andere agroforestry-oplossingen kunnen bijdragen aan een beter waterbeheer op landbouwbedrijven.
Een nieuwe swale in Vlaanderen
Recent werd in samenwerking met het Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen tot Dender en Waterlandschap Zwalmvallei een nieuwe swale aangelegd op de coöperatieve boerderij Pomona Puur Aerde in Brakel. Daar wordt niet alleen gekeken naar de impact op waterbeheer, maar ook naar de mogelijkheden om de berm productief in te vullen met bomen, kleinfruit en kruiden. Voor bioboerin Stéphanie De Caluwé van Pomona Puur Aerde is een betere waterhuishouding geen overbodige luxe. De zeer droge zomer van 2026 had een duidelijke impact op haar bedrijf. In VILT getuigt ze:
"Uit een bassin pomp je water op, maar wij kiezen voor een natuurlijke watervoorziening waarbij het in de bodem infiltreert. Zo droogt de grond minder snel uit in de zomer. Eigenlijk is dit een systeem dat de extremen opneemt." (Vilt, 28 augustus 2026)
Kennis delen voor een klimaatrobuuste landbouw
De toenemende aandacht voor swales toont hoe belangrijk natuurgebaseerde oplossingen worden in de omgang met klimaatuitdagingen. Ook ILVO onderzoekt hoe dergelijke systemen kunnen worden ingezet op verschillende types landbouwbedrijven. Volgens onderzoeker Paul Pardon reiken de voordelen verder dan de onmiddellijke omgeving van de swale:
"De waterhuishouding verbetert niet alleen in de onmiddellijke nabijheid van de berm, maar over het gehele perceel." (Vilt, 28 augustus 2026)
Via monitoring, praktijkonderzoek en kennisdeling brengt het AFaktive-project de effecten van deze systemen verder in kaart. Meer weten over wat swales precies zijn, waar ze geschikt zijn en welke effecten je mag verwachten? Raadpleeg dan de kennisfiche Swales: wat, hoe en welke effecten? - Agroforestry
Zijn swales nieuw in Vlaanderen?
De interesse in swales en contourboslandbouw is niet nieuw in Vlaanderen. Al ruim 10 jaar geleden experimenteerde pionier en bioboer Rik Delhaye uit Heuvelland met deze aanpak op erosiegevoelige hellingen. Vanuit zijn overtuiging dat landbouw, natuur en landschap elkaar kunnen versterken, werden swales aangelegd om water langer vast te houden en erosie te beperken. Tot op vandaag blijft Rik verder optimaliseren, en daarbij inspireerde hij ook het Agentschap Natuur en Bos om samen met andere landbouwers in de nabije omgeving swales aan te leggen. Zo kan een landbouwproductiefunctie gecombineerd worden met ecologische meerwaarde. Meer lezen: Contourboslandbouw - Agroforestry.
Bronnen
- VRT NWS (25 augustus 2026), Boerderij in Brakel experimenteert met greppel-berm om regenwater langer vast te houden en erosie tegen te gaan. Boerderij in Brakel experimenteert met greppel-berm om regenwater langer vast te houden en erosie tegen te gaan | VRT NWS Nieuws
- VILT (28 augustus 2026), ILVO en Brakelse bioboerin graven greppelberm tegen droogte en overstroming: "Ook de berm is productief". ILVO en Brakelse bioboerderij graven greppelberm tegen droogte en overstroming: “Ook de berm is productief” | VILT vzw
- Geen gracht of wadi, maar een ‘swale’: bioboerderij legt greppel aan om regenwater vast te houden | Nieuwsblad
- ILVO en partners, communicatie binnen het AFaktive LIFE-project. Agroforestry as a Key to Improve Water Management & Adaptation to Extreme Weather Events - Agroforestry
- Swales in Voeren als nature-based solution tegen klimaatverandering - Agroforestry
- Swales: wat, hoe en welke effecten? - Agroforestry
- Contourboslandbouw - Agroforestry
