Inspirerend verhaal | Projectnieuws Terugblik: excursie hazelnootteelt in Duitsland | 8 september 2026

Op 8 september organiseerde PRO-NOOT een hazelnotenexcursie naar  Duitsland. We trokken met een twintigtal geïnteresseerden naar twee bedrijven die volop inzetten op professionele hazelnootteelt en verkopen in korte keten. Op beide bedrijven, Gut Böckenhof en Hof Rahmann, werden we hartelijk ontvangen en werden de vele vragen geduldig beantwoord door beide telers. We kregen er een praktijkgerichte inkijk in rassenkeuze, irrigatie, snoei, oogst met netten en verwerking tot diverse eindproducten. 

Benieuwd naar de beelden en belangrijkste praktijkinzichten? Lees het fotoverslag hieronder.

Bedrijf 1: Gut Böckenhoff

Basisgegevens: areaal, plantafstand, leeftijd en rassen

• Het bedrijf heeft 9 ha hazelnoten, met ongeveer 400 bomen per hectare. Daarnaast worden ook asperges, aardbeien en blauwe bessen geteeld.
• De plantafstand is 5 x 5 m. Dit wordt al als vrij krap ervaren voor Hallesche Riesen, een fors groeiend ras.
• Het oudste hazelnootperceel is 9 jaar oud.
• Alle bomen zijn geënt op Corylus colurna (Turkse boomhazelaar). Dit vraagt een hogere investering (> €20 per boom tegenover ongeveer €4 à €5 voor niet-geënte bomen), maar beperkt arbeid voor het verwijderen van wortelopslag die bij deze soort vrijwel afwezig is. Deze soort heeft een penwortel en kan daardoor ook beter tegen de droogte.
• De entplaats bevindt zich op 80 tot 100 cm hoogte. Dat is praktisch voor machinale doorgang onder de bomen; 50 à 60 cm wordt als te laag beschouwd.
• De rassen zijn Hallesche Riesen, Emoa 1, Ennis, Katalonski en Butler.
• Na vier rijen producerende rassen volgt telkens één rij bestuivers. Er zijn 2 à 3 bestuivers nodig, omdat de mannelijke bloei door klimaatverandering kan verschuiven en voldoende overlap belangrijk blijft. Bij de aanplant wordt rekening gehouden met de hoofdwindrichting.

Irrigatie

• Er is overal irrigatie aanwezig. Er werd gekozen voor bovengrondse sprinklers, met één sprinkler per boom.
• De keuze voor bovengrondse sprinklers is bewust: het systeem is zichtbaar en beter controleerbaar dan druppelleidingen. Door het hoge ijzergehalte in het water kunnen kleine openingen sneller verstoppen.
• Het grondwater zit op ongeveer 7 m diepte, mede door grote onttrekking in het Ruhrgebied.
• Irrigatie is nodig van april tot augustus, met de grootste aandacht in juni en juli. Theoretisch wordt gemikt op 1000 mm water inclusief neerslag, maar in de praktijk kijkt de teler vooral naar de plant. Zonder irrigatie zou zonnebrand zijn opgetreden.

Teeltbeheer en snoei

• In de eerste jaren werd een zwartstrook aangehouden om watercompetitie te beperken.
• Tussen de rijen wordt ‘s winters machinaal gesnoeid; in de rijen gebeurt de snoei manueel in vaasvorm. Die vorm zorgt voor licht en lucht in de kroon.
• Om de 4 à 5 jaar wordt een dikke tak verwijderd om de boom geleidelijk te vernieuwen.
• Dikke takken worden best kort na de oogst verwijderd, omdat er dan nog natuurlijke wondafdichting mogelijk is voor de winter. Na drastische snoei wordt koper toegepast om infecties te voorkomen.
• Bemesting gebeurt met een vaste meststof (NPK 50/10/80?) die automatisch aan elke boom wordt gestrooid. Hoeveelheid niet genoteerd.
• De teler ziet de plantage ook als een investering in de toekomst, waarop geen erfbelasting betaald moet worden.
• Spechten eten graag aangetaste noten met een wormpje, maar boren ook gaten in de bomen.

Oogst

• Vorig jaar werd 15 ton hazelnoten in dop geoogst (= 1,66 ton/ha). Het streefdoel is 5 kg noten per boom per jaar (= 2 ton/ha).
• Er wordt geoogst met netten die met spanbandjes aan de boom en aan elkaar bevestigd worden.
• De netten worden in juni gelegd om larven van de hazelnootboorder tegen te houden en blijven liggen tot na de oogst.
• Na de oogst worden de netten opgerold met een nettenroller die al beschikbaar is voor aardbeien en asperges.
• Er wordt twee keer vanop het net geoogst met een zuiger, met ongeveer twee maanden tussen als daar tijd voor is.
• Doordat het net lang blijft liggen, groeit er soms gras doorheen. Voor het leggen van de netten wordt kort gemaaid en best gewalst (cfr. wijnbouw), zodat het gras knakt en minder omhoog groeit.
• Door de noten natuurlijk te laten vallen in plaats van te schudden, komen de vliesjes makkelijker los van de noot. Dat vereenvoudigt de verwerking achteraf.

Verwerking en afzet

• De oogstmachine (zuiger vanop net), droger en schoner zijn van Chianchia.
• Voor het kraken is het essentieel dat steentjes vooraf verwijderd zijn.
• De sorteerder en kraker, die ook de kernen sorteert, zijn van Seintro Technology.
• Er wordt niet gewassen: de noten die vanop het net komen zijn schoon. De schalen worden verbrand voor verwarming.
• Lange noten hebben nadelen voor machinale verwerking: ze zijn moeilijker te kraken en rollen minder goed, waardoor ze minder egaal roosteren. Ronde rassen zijn daarom praktischer.
• Alle noten worden B2C verkocht. Dankzij asperges, aardbeien en bessen is er al een (prachtige) boerderijwinkel.
• Er wordt geroosterd in de shop, wat zorgt voor een aantrekkelijke geurervaring. Het assortiment omvat onder meer noten in dop, gekraakte noten, geroosterde noten, ‘Böckitella’, likeur en meel.
• Binnenkort komt er ook verzending via webshop. Een voordeel van droge producten is dat ze eenvoudig per post verstuurd kunnen worden.

Bedrijf 2: Hof Rahmann

Basisgegevens: areaal, plantafstand, leeftijd en rassen

• Het bedrijf combineert hazelnoten met aardbeien, bessen, herten, kangoeroes, pompoenen, een speeltuin en een ijssalon.
• Er is 3 ha hazelnoot aangeplant op ‘minderwaardige’ percelen, vooral kleinere percelen (5 x 5m, 400/ha).
• De teelt startte in 2022 op zandgrond. Die zandgronden zijn al ongeveer 30 jaar bemest met varkensmest van een buur.
• De rassen zijn Gunslebert, Ennis, Emoa 1, Hallesche Riesen, Cosford en Katalonski.
• Alle bomen zijn geënt op Corylus colurna. De entplaats zit minstens op 80 cm hoogte; 1 m wordt als beter beschouwd.
• De bomen staan geschrankt, zodat de wind optimaal door de plantage kan.

Irrigatie

• Aan de staalkabel hangt ook de irrigatieleiding.
• Er is opnieuw één sprinkler per boom. De sprinkler hangt aan een gewicht, zodat hij steeds naar beneden gericht blijft.
• Door de zon kan de slang verdraaien. Zonder gewicht zou het water daardoor tussen de rijen terechtkomen in plaats van rond de boom.
• De sprinkler irrigeert een cirkel met een straal van ongeveer 1,4 m.
• In droge periodes wordt niet dagelijks geïrrigeerd, maar bijvoorbeeld één keer per week gedurende ongeveer 15 uur. Het doel is dat de bodem voldoende diep nat wordt; dit wordt gecontroleerd door te graven. De grond moet tot ongeveer 50 cm diepte nat zijn.
• Volgens Herbert Knuppen is irrigatie essentieel: overleving is niet het doel, de groei moet erin blijven zodat de boom vitaal blijft en later goed kan produceren. Een jaar zonder groei betekent volgens hem opbrengstverlies in het daaropvolgende jaar.

Teeltbeheer en perceelsinrichting

• De geschrankte aanplant moet de winddoorstroming verbeteren. Wind helpt bladeren, bloemen en noten sneller drogen en beperkt zo schimmeldruk. Hazelaar bloeit lang en de open stigma zouden een toegangspoort voor schimmels zijn.
• Wind is ook belangrijk voor de verspreiding van stuifmeel. Wilde hazelaars kunnen hieraan bijdragen.
• Netten worden bevestigd met clips uit de kersenteelt, aan een staalkabel op ongeveer 1 m hoogte.
• De staalkabel hangt aan betonnen palen die de teler zelf maakt. Die zijn goedkoper (€4) dan bijvoorbeeld Robinia-palen, al zijn ze qua sterkte mogelijk wat ‘overkill’.
• De palen zijn met gps geplaatst. Naast elke paal staat telkens een boom, met voldoende afstand.
• Aan de kabel hangt een rubberen bescherming om schuurschade aan de boom te vermijden.
• Alle percelen zijn omheind met schapendraad en afgesloten met een poort. Dit houdt wild buiten en honden binnen, en helpt ook tegen diefstal.
• Tegen hazen blijft individuele bescherming nodig in de eerste jaren. Hazen kunnen bovendien de netten beschadigen met hun nagels.
• Discussiepunt: kan Corylus colurna als onderstam op nattere gronden? Vincent Turkelboom gaf aan van niet; Herbert Knuppen gaf aan dat colurna minder gevoelig is dan bijvoorbeeld walnoot en dat een rug of dam van 30 cm kan helpen, al is er beperkte praktijkervaring.
• Volgens Herbert Knuppen wordt in jaar 1 best niet gesnoeid: eerst moet het wortelstelsel zich goed kunnen ontwikkelen.

Oogst

• Er wordt dit jaar een oogst van 4 à 5 ton hazelnoten in dop verwacht (+- 1,5 ton/ha).
• In tegenstelling tot Italië blijft het gras hier door de regen sterk doorgroeien, wat de oogst bemoeilijkt.
• Vorig jaar werd geoogst met een soort ‘octopus’-raper, maar er ging tot 50% verloren in het gras.
• Dit jaar testte de teler netten op één perceel. Vanaf volgend jaar wil hij dit op alle percelen toepassen.
• De netten kosten ongeveer €0,80 per m², of ongeveer €24.000 voor 3 ha.
• Noten die op het net vallen drogen sneller, bijvoorbeeld na dauw of regen.
• Sinds dit jaar wordt geoogst met een Chianchia-zuiger. Met drie personen (één op de tractor en twee met elk een zuigslang) duurde de oogst ongeveer 9 uur per hectare, of 27 arbeidsuren per hectare aan €15/uur.
• Deze oogst gebeurde nog niet vanop net. Vanop net zal dit vermoedelijk sneller gaan. Vanop net wil de teler slechts één keer oogsten; vanop de grond zijn minstens twee oogstgangen nodig.
• Zwarte kraaien vormen een groot probleem, de teler heeft een jachtvergunning en schiet deze.

Verwerking en afzet

• Er is alleen directe verkoop: via de eigen winkel en ongeveer tien externe winkels, maar niet via supermarkten omdat de prijs daar te laag is.
• Er komt binnenkort ook een online shop.
• De verwerking tot en met roosteren gebeurt momenteel bij Gut Böckenhof.
• De teler volgde een chocoladeopleiding en maakt nu ook chocoladeproducten met hazelnoten, zoals geënrobeerde noten die hij verkoop voor €50 tot €60 per kg.