Leden Consortium

Bodemkundige Dienst van België

Inagro

BOSplus

Agroforestry 2025

Veranderingstrajecten gericht op systeem-optimalisatie en haalbare verdienmodellen

Projectsamenvatting

Bij agroforestry of boslandbouw wordt de teelt van houtige gewassen (bomen of struiken) gecombineerd met die van landbouwgewassen en/of vee, om op die manier nieuwe producten en diensten te creëren. Mits doordachte aanpak, biedt agroforestry bijzondere mogelijkheden om simultaan in te spelen op tal van uitdagingen: de bedrijfsrendabiliteit en –veerkracht verhogen, opportuniteiten creëren voor andere schakels in de keten, en helpen om biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen te behouden en te beschermen.

Het Consortium Agroforestry Vlaanderen is samen met vele praktijkpartners sinds 2010 actief rond agroforestry. Zowel via onderzoek als via directe samenwerking met en voor de sector en het beleid, spelen we in op de vraag naar gefundeerde ondersteuning van bedrijven met een concrete transitievraag naar toepassing van agroforestry. We werken rond het inpassen van agroforestry in een ruime diversiteit aan bedrijfstypes: akkerbouwsystemen, vrije uitloop voor kippen, varkens of andere dieren, fruit- of notenboomgaarden met begrazing, CSA groentenbedrijven, etc. Meer info via de platformwebsite www.agroforestryvlaanderen.be.

Met het nieuwe project ‘AGROFORESTRY 2025’ mikken we op het verhogen van de toepasbaarheid van agroforestry binnen de Vlaamse landbouwsector via het optimaliseren van de verschillende facetten binnen dit teeltsysteem, alsook via de screening en ontwikkeling van haalbare financierings- en verdienmodellen.

Vertrekpunt is het gegeven dat er een wisselwerking nodig is tussen de ontwikkeling van innovatieve agroforestry-systemen op perceels- en bedrijfsniveau enerzijds en de ontwikkeling van innovatieve businessmodellen en arrangementen anderzijds. Anders gezegd, de ontwikkeling van beide moet samen gebeuren; we kunnen niet eerst een businessmodel ontwikkelen zonder te weten of landbouwers de producten en diensten die hierin ‘verhandeld’ zullen worden, willen en kunnen leveren en in welke mate. We kunnen ook niet eerst een agroforestry-systeem ontwikkelen op bedrijfsniveau, en dan pas werken aan een businessmodel om de producten en diensten die hieruit voortkomen te verhandelen. Dit project is dan ook zo opgebouwd dat ontwikkeling in wisselwerking kan gebeuren, aan de hand van participatieve veranderings- of innovatietrajecten die als rode draad doorheen het project lopen. Dit gebeurt in sterke interactie met landbouwers en andere actoren, die als projectambassadeurs een sturende rol opnemen. Het eindresultaat: het ontsluiten van het volledige potentieel van breed gedragen, efficiënte en rendabele agroforestry-systemen, in hun diverse vormen.

 

 

Als rode draad doorheen het project loopt de uitvoering van een set concrete, participatieve veranderingstrajecten onder de vorm van action labs (WP2), gericht op de opzet van breed gedragen en efficiënte AF-systemen, en op haalbare en rendabele financierings- en verdienmodellen. Bij de ontwikkeling en uitvoering van deze trajecten worden de diverse uitdagingen meegenomen en krijgt de zeer sterke interactie met landbouwers en andere spelers in de keten en omgeving een centrale plaats. Betrokken landbouwers zullen een actieve, sturende rol kunnen opnemen, en fungeren als projectambassadeurs. Dit werkpakket zal richtinggevend zijn voor alle andere projectactiviteiten.

Op perceels- en bedrijfsniveau (WP3) wordt onderzocht hoe AF kan bijdragen aan veerkracht, welk management geschikt is en hoe het agroforestry- en bedrijfssysteem geoptimaliseerd kan worden. Zowel de boomcomponent (soort- en rassenkeuze, groei en kwaliteit) als de gewascomponent (nieuwe combinaties in agroforestry, aangepaste soorten- en variëteitenkeuze, aangepast beheer) worden onder de loep genomen. Ook vakkundig beheer van de boomstrook zal de nodige aandacht krijgen. Tot slot zoomen we in op de agro-ecologische impact op de natuurlijke omgeving, met bijzondere aandacht voor de betekenis van agroforestry voor klimaatmitigatie. Hiervoor bestuderen en begroten we het koolstofopslagpotentieel van AF in verschillende contexten en scenario’s, waarna geëvalueerd kan worden onder welke omstandigheden het potentieel van AF op vlak van mitigatie maximaal gerealiseerd kan worden.

Uitgebreide aandacht zal gaan naar ontwikkelingspaden voor AF in het economische en institutionele landschap (WP4). Er wordt ingezet op de evolutie naar een systeemaanpak op bedrijfsniveau, met aandacht voor product-specifieke ketenarrangementen en vermarktingssystemen. Actoren die een belangrijke katalyserende rol kunnen vervullen en hefbomen kunnen creëren, worden actief betrokken.

Omkaderend zetten we ook volop in op kennisverspreiding via communicatie, disseminatie en exploitatie (WP5).

Contact: bert.reubens@ilvo.vlaanderen.be - www.agroforestryvlaanderen.be

 

© .